อาทิตย์ก่อนเราไล่อ่าน repo สาย product management มาหลายตัว ส่วนใหญ่รวมหลายวิชาไว้กว้าง ๆ ตั้งแต่กลยุทธ์ยันการขาย
แต่มีตัวหนึ่งที่ทำตรงข้าม ชื่อ product-discovery-skills เจ้าของคือ Else van der Berg product lead อิสระ แทนที่จะรวมทุกอย่าง เธอโฟกัสเรื่องเดียวคือ product discovery แล้วเจาะให้ลึกสุด
สิ่งที่ทำให้หยุดดูไม่ใช่ความครอบคลุม แต่คือวิจารณญาณที่เธอเขียนฝังลงไปในตัว skill สองข้อที่คนทำ discovery พลาดกันบ่อย skill ชุดนี้ไม่ได้แค่ทำตามขั้นตอน แต่ตัดสินใจแทนคนใช้ในจุดที่คนมักตัดสินผิด
จะเล่าเป็นสามช่วง เริ่มจาก มันคืออะไร ต่อด้วย สองการตัดสินใจที่ฝังไว้ แล้วปิดด้วย บทเรียนที่เอาไปใช้ได้จริง
ช่วงที่ 1product-discovery-skills คืออะไร
มันคือ Claude skill 6 ตัวที่ต่อกันเป็นสายพาน แต่ละตัวรับงานจากตัวก่อนหน้า ไล่ตามแนวทาง continuous discovery ของ Teresa Torres
- คัดก่อน เอา transcript สัมภาษณ์มาคัดว่าคนที่คุยด้วยตรงกับลูกค้าเป้าหมาย (ICP) ไหม ถ้าไม่ตรงก็ไม่เอาผลมาปน
- ทำแผนที่เฟส วางว่าลูกค้าเดินผ่านขั้นตอนอะไรบ้าง เป็นชั้นแรกของ opportunity solution tree
- สกัดโอกาส ดึงปัญหาและความต้องการออกมาจากบทสัมภาษณ์ทีละอัน โดยมีเกณฑ์ให้คะแนน (rubric) ยาวเป็นร้อยบรรทัดกำกับว่าอะไรนับเป็นโอกาสที่ใช้ได้
- จัดกลุ่มข้ามบทสัมภาษณ์ รวมโอกาสที่จริง ๆ เป็นเรื่องเดียวกันจากหลายคนเข้าด้วยกัน กันไม่ให้นับปัญหาเดียวเป็นสี่ปัญหา
- จัดลำดับ ให้คะแนนว่าโอกาสไหนควรทำก่อน
ที่ต่างจากชุด prompt discovery ทั่วไปคืออิงกรอบที่มีชื่อจริง ทั้ง opportunity solution tree ของ Torres และวิธีคิดแบบ jobs to be done (มองจากงานที่ลูกค้าอยากทำให้สำเร็จ) ไม่ใช่แค่ "ลองสรุปบทสัมภาษณ์ดู" แต่มีเกณฑ์ชัดว่าอะไรผ่านอะไรไม่ผ่าน
ช่วงที่ 2สองการตัดสินใจที่ฝังไว้
ถ้าดูแค่ขั้นตอน มันก็เป็นสายพาน discovery ที่ดีชุดหนึ่ง แต่สิ่งที่ทำให้เราหยุดดูจริงคือสองจุดที่เธอฝังวิจารณญาณลงไป ตรงที่คนทำ discovery มักตัดสินผิด
หนึ่ง ของไม่เข้าพวก คือสัญญาณ ไม่ใช่ขยะ เวลาสกัดโอกาสออกมาแล้วมีบางอันที่ไม่เข้ากับแผนที่เฟสที่วางไว้ ปฏิกิริยาปกติคือโยนทิ้งว่าเป็น noise แต่ skill นี้ทำตรงข้าม ถือว่าของที่ไม่เข้าพวก อาจแปลว่าแผนที่ปัญหาของเราเองผิด แล้วชวนให้กลับไปรื้อแผนใหม่ เป็นวงย้อนกลับ ไม่ใช่เส้นตรงทางเดียว
สอง ความสำคัญ แยกจากจำนวนคน ตอนจัดลำดับ เครื่องมือทั่วไปมักเอา "กี่คนพูดถึง" มาเป็นตัวตัดสิน แต่ skill นี้แยกสองอย่างออกจากกันแล้วไม่ยอมรวมมั่ว เธอเขียนกฎไว้ตรง ๆ
"ทั้งจำนวนคนและความสำคัญ ล้วนมีความหมาย แต่ไม่เท่ากัน กฎของ Else van der Berg คือ อย่าไล่ตามโอกาสที่ความสำคัญ (median) ต่ำกว่า 4 ต่อให้มีคนพูดถึงกี่คนก็ตาม ได้คนเดียวที่รักโปรดักต์จริง ดีกว่าสิบคนที่แค่เฉย ๆ แล้วไม่เคยใช้"
จุดนี้แหละที่เป็นเรื่องของวิจารณญาณ (taste) ล้วน ๆ ไม่ใช่สูตรคำนวณ แต่คือความเชื่อว่าปัญหาที่คนกลุ่มเล็กเจ็บจริง มีค่ากว่าปัญหาที่คนหมู่มากรู้สึกเฉย ๆ และเธอเลือกฝังความเชื่อนี้ให้ระบบคอยเตือน ไม่ใช่ให้ระบบตัดสินแทน คนยังเป็นคนเคาะ
ช่วงที่ 3บทเรียนที่เอาไปใช้ได้จริง
ต่อให้คุณไม่ได้ใช้ skill ชุดนี้ตรง ๆ สามอย่างนี้เอาไปใช้กับงาน discovery หรืองานวิเคราะห์อะไรก็ได้
- อย่ารีบทิ้งของที่ไม่เข้าพวก ข้อมูลที่ขัดกับกรอบที่เราวางไว้ บ่อยครั้งไม่ใช่ error แต่เป็นสัญญาณว่ากรอบเราเองต้องแก้ เก็บมันไว้แล้วถามว่ามันกำลังบอกอะไร
- แยกสองแกนที่คนชอบยำรวมกัน จำนวนคน กับ ความรุนแรงของปัญหา เป็นคนละเรื่อง พอรวมเป็นคะแนนเดียว ปัญหาเล็ก ๆ ที่คนเยอะบ่นจะกลบปัญหาใหญ่ที่คนน้อยเจ็บ ดูแยกกันก่อนค่อยตัดสิน
- discovery เป็นวินัยต่อเนื่อง ไม่ใช่ทำครั้งเดียว วงย้อนกลับที่ให้รื้อแผนเมื่อเจอของแปลก คือหัวใจของ continuous discovery ทำแล้วทำอีก ไม่ใช่สรุปทีเดียวจบ
เริ่มยังไงดี
ลองกับบทสัมภาษณ์ลูกค้าที่มีอยู่แล้วสักสองสามบท
- สกัดปัญหาที่ลูกค้าพูดออกมาทีละอัน อย่าเพิ่งรวบ
- ให้คะแนนสองแกนแยกกัน อันนี้คนพูดถึงกี่คน กับ อันนี้รุนแรงแค่ไหนสำหรับคนที่เจอ
- เจอปัญหาที่ไม่เข้ากับภาพที่เราคิดไว้ อย่าทิ้ง จดไว้แล้วถามว่ามันแปลว่าเราเข้าใจลูกค้าผิดตรงไหน
- ตอนเลือกว่าจะทำอะไรก่อน จำกฎไว้ ปัญหาที่คนน้อยแต่เจ็บจริง มาก่อนปัญหาที่คนเยอะแต่เฉย ๆ
product-discovery-skills เป็นตัวอย่างที่ดีว่า สิ่งที่ทำให้ skill มีค่า ไม่ใช่แค่การยัด framework เข้าไป แต่คือการฝังวิจารณญาณที่คนเก่ง ๆ ใช้ตัดสิน ลงไปในจุดที่คนทั่วไปมักพลาด ตัวนี้เป็นหนึ่งในซีรีส์ที่เราไล่ดู repo แพ็กวิชาเป็น skill เดี๋ยวมีตามมาอีก และจะมีตัวรวบปิดท้าย
ที่มาและอ้างอิง
- product-discovery-skills โดย Else van der Berg (github.com/Elsevanderberg1/product-discovery-skills) กฎเรื่องความสำคัญและจำนวนคน รวมถึงประโยค "ได้คนเดียวที่รักโปรดักต์จริง ดีกว่าสิบคนที่แค่เฉย ๆ" มาจากไฟล์ skill ชื่อ opportunity-sizer
- แนวทางต้นทาง continuous discovery และ opportunity solution tree ของ Teresa Torres (หนังสือ Continuous Discovery Habits)
อ่านต่อในซีรีส์
- AI product management skills รวมทั้งซีรีส์ ตัวปิดท้ายที่ร้อยทุกโพสต์เข้าด้วยกัน เห็นภาพรวมว่างาน PM แต่ละด้านถูกแพ็กเป็น skill ยังไง
- GTM strategist skills ทั้ง playbook ใน 12 skill repo สายธุรกิจ ที่แพ็กระเบียบวิธี go-to-market เป็น skill
- pm-skills ครบวงจรงาน PM ชุด skill ที่คลุมงาน product management ตั้งแต่กลยุทธ์ยันลงมือทำ
- gstack ของ Garry Tan เมื่อประธาน YC เอา taste มาเขียนฝังในซอฟต์แวร์